مشعل المپیک پکن طی مراسمی مقابل معبد هرا (Hera) در کوه المپیا در 24 مارس 2008 روشن شد. حرکت چند ماهه مشعل به سمت پکن از شهر آوریل آغاز شد. این مسیر که 53 ایستگاه توقف دارد سراسر جهان را در بر می گیرد. هشتم ماه اوت سرآغاز شروع بازی ها بوده و در تاریخ بیست و چهارم همین ماه پایان می پذیرد.

سرآغاز شروع این بازی ها از سال 776 قبل از میلاد بوده و تقریبا به مدت 12 قرن ادامه داشته است. در آن زمان هدف از برگزاری مسابقات حراست از خدایان کوه المپیا و حفاظت از معابد آنها به خصوص معابد "زئوس" و "هرا" بود. در این مراسم ورزشکاران از سراسر یونان به امید فتح جام به آتن می آمدند تا در محیطی دوستانه به دور از جنگ و به صورتی شرافتمندانه به رقابت با همدیگر بپردازند.

اما اکنون روند این مسابقات به کلی تغییر کرده است. برگزاری این مسابقات فراتر از یونان و به آنسوی مرزهای این کشور نیز کشیده شده است. شهرهای گوناگون از کشورهای مختلف میزبانی این مسابقات را بر عهده می گیرند، تنوع مسابقات بیشتر و بانوان نیز در آن حضور پیدا کرده اند.

در نگاهی اجمالی به این رقابت‌ها همیشه چند سوال ذهن ما را به خود مشغول می سازد:
علت برگزاری این بازی ها در کوه المپیا چه بوده است؟ چه کسانی اجازه شرکت در این مسابقات را داشتند؟ نحوه تمرین ورزشکاران چگونه بوده است؟ جوایز قهرمانان چه بوده است؟ داوران چه کسانی بودند؟ و در صورت تمرد چه جرایمی در نظر گرفته می شد؟

تمام اینها سوالاتی است که ذهن یک علاقه مند به تاریخچه بازی های المپیک را به خود مشغول می دارد. بعد از تفکر برروی این سوالات انسان بر روی ورزش های انفرادی المپیک همچون کشتی، دو میدان، اسب سواری، ورزش های پنج گانه تامل کرده و شباهت‌ها و تفاوت های میان این ورزش‌ها را در المپیک های باستان و امروزی مدنظر قرار می دهد.

سپس به بررسی بیشتر علل بازی ها و روح وجود المپیک می پردازد. وسوالات جدیدی ذهن وی را معطوف بر خود می سازد.

چگونه بازی های المپیک حس رقابت و تعالی انسانی را به وجود می آوردند. اهمیت این بازی ها برای چه بود؟ آیا مسائل سیاسی بر روند انجام این بازی ها تاثیر گذار بود و یا چه کسانی به تماشای این بازی های می‌رفتند؟ و صدها سوال دیگر که می تواند تفکر امروزیان را گسترش دهد در نحوه و علت انجام این بازی ها خفته است.

گذری بر تاریخ: تاریخ بیان کننده کلیه مطالبی است که از آغاز این مسابقات تا بازی های 1896 آتن به همراه آنها بوده اند. شاید مبتکران و پیشگامان این رقابت‌ها میسنیان هایی (mycenean) باشند که در جزیره کرت زندگی می کرده اند.

چگونگی امتداد این ورزش ها تا عصر هومر و تاثیر شهری آن بر روی ورزش ها و مراحل تبدیل شدن کوه المپیا به مبدا مهمترین جشنواره ورزشی جهان، همه و همه در ورای تاریخ آورده شده است.

تاثیرات محیطی به روند بازی های المپیک:تقریبا بعد از 12 قرن شکوفایی این بازی ها با تغییرات جهانی تا قرن نوزدهم متوقف ماند. اما بعد از آن و در دنیای مدرن این سنت دوباره احیا شد.

با این بازسازی پرسش های جدیدی در ذهن مردم به وجود آمد:علت احیا شدن این بازی های در این برهه از زمان چه بوده اند؟ آتن، شهر باستانی المپیک، چگونه تغییر کرد؟ در طول بازی های المپیک 1896 چه اتفاقاتی رخ داد؟ مسائل و الگوهایی که موجب احیا این بازی ها بوده اند، چه بوده است؟

اکنون با گذشت سالها و عبور مشعل المپیک از آتن به شهرهایی همچون پاریس، استکهلم، سنت لوییس، برلین، توکیو، لوس آنجلس، لندن، رم، هلینکس ، مکزیکوسیتی، مونیخ، مسکو، سئول، بارسلون، ملبورن، آتلانتا و سیدنی انسان در انتظار ورود این مشعل باستانی به شهری جدید با مردمی متفاوت است.

مشعلی که شاید بتواند آتش خشم اقوام این سرزمین را فرونشاند.

 

                                          جایزه قهرمانان المپیک باستان

 

در بازی های معاصر المپیک، به قهرمانان مسابقه ها یک مدال طلا اعطا می شود. اما جایزه قهرمانان بازی های المپیک باستان چه بوده است؟

کسب عنوان قهرمانی تنها جایزه ورزشکاران شرکت کننده در بازی های المپیک باستان بود. قهرمانان المپیک باستان هنگام بازگشت به شهرهای خودشان با پیشواز پر هیاهوی مردم رو به رو می شدند. اما برای به دست آوردن همین جایزه بزرگ معنوی، ورزشکاران یونان باستان حاضر بودند جان خود را قربانی کنند.

مردم یونان باستان برای قهرمانان المپیک احترام فراوانی قائل بودند. عنوان قهرمانی اعطا شده به ورزشکار افتخار بزرگی برای والدین و مردم زادگاه قهرمان المپیک محسوب می شد. مردم یونان باستان قهرمانان المپیک را مبارزان بی باک مورد پسند زئوس و ممتازترین شهروندان یونان می دانستند. در زبان یونانی باستان برای مفاهیم ورزش، مسابقه و جنگ یک واژه وجود داشت. این موضوع به خوبی نشان می دهد که یونانیان باستان چه در مسابقه چه در جنگ، برای کسب پیروزی مبارزه می کردند.

در بازی های المپیک باستان تنها به صاحبان رتبه نخست مسابقات جایزه اعطا می شد و برای اعطای جایزه ورزشکاران دیگر مد نظر قرار نداشتند. مردم نیز به سرنوشت ورزشکارانی که نتوانستند قهرمان شوند، علاقه ای نشان نمی دادند.

همانطور که در بالا اشاره شد، بعضی ورزشکاران المپیک باستان برای کسب جایزه قهرمانی مایل بودند جان خود را قربانی کنند. این جایزه همان تاج قهرمانی بود که در بازی های المپیک آتن 2004 به قهرمانان رقابت ها اعطا می شد. این تاج از شاخه های درخت زیتون بافته و به قهرمان المپیک اعطا می شد.




برای بافتن این تاج باید تشریفات مفصلی طی شود:

شاخه هایی که برای بافتن تاج المپیک به کار می رفته، باید به دست یک پسر 12 ساله و یونانی اصیل از درخت های زیتون معبد زئوس جمع می شد و پس از بافته شدن در سالن معبد زئوس نگهداری می شد. هنگام برگزاری آیین تاجگذاری، قهرمان مسابقات به پیش مجسمه زئوس راهنمایی می شد تا به پیام متبرک میزبان این آیین گوش کند و این نمایندگان ارشد مذهبی بودند که تاج را بر سر قهرمان مسابقه می گذاشتند. در حین آیین تاجگذاری، نام قهرمان، نام های والدین و شهرشان البته در میان هیاهوی جمعیت و صدای کف زدن آنها اعلام می شد. ، این خوشایندترین، هیجان آورترین و فراموش نشدنی ترین لحظه برای قهرمان مسابقه بود.

پس از بازی های المپیک باستان، راه پیمائی قهرمانان مسابقات برگزار می شد، در حالی که فلوت به صدا در می آمد و قهرمانان مسابقات به همراه نوای فلوت، قربانی هایی به مجسمه های مورد پرستش تقدیم می کردند. در آخر این راه پیمائی، ضیافت باشکوهی برگزار می شد.

قهرمانان مسابقات زمانی که به شهرهای خودشان باز می گشتند، مورد استقبال گرمتری قرار می گرفتند. بعضی شهرها حتی برای پیشواز قهرمانانشان، دیوار شهر را می شکافتند و از همان جا یک دروازه و خیابان پیروزی احداث می کردند. بعضی شهرهای دیگر برای استقبال از قهرمانان صد ها ارابه به عنوان اسکورت آنها به بیرون شهر می فرستادند و مردم سوار بر اسب از آمدن قهرمانان استقبال می کردند.

شهرهای قدیمی یونان در ابتدا جایزهای معنوی به قهرمانان مسابقات می دادند، مثلا ساخت مجسمه آنها و اعطای امتیاز میزبانی آیین های مذهبی به آنها، اما به مرور زمان، این جایزه های معنوی به جایزه های مادی و اختیارات ممتاز تبدیل شد. مثلا شهرداری های قدیمی یونان تمام هزینه زندگی قهرمانان را تا آخر عمرش تامین می کردند و در مراسم جشن کرسی ویژه ای به قهرمان اختصاص می دادند. حتی بهترین جای سالن تاتر را نیز در اختیار قهرمانان مسابقات المپیک قرار می دادند.

به منظور یادبود قهرمانان مسابقات المپیک، برای آنهائی که سه بار قهرمان مسابقات المپیک شده بودند، مجسمه هائی ساخته و در معابد شهر المپیاد نگهداری می شد.

این مجسمه ها را هنرمندان بزرگ و ممتاز یونان باستان می ساختند.

همچنین، مردم یونان قدیم قهرمانان المپیک خوش اندام را خدا می دانستند. زمانی که بیماری واگیرداری همه گیر می شد، مردم پیش مجسمه های قهرمانان المپیک می رفتند و دعا می کردند. یونانیان قدیم در پرستیدن قهرمانان المپیک گاه اغراق و غلو می کردند.